Pomoc prawna - tel: 691 395 793 - e-mail: wielgus.m@o2.pl

Ile kosztuje rozwód - z jakimi opłatami trzeba się liczyć?

21.05.2019

Polski system prawny przewiduje tylko jedną możliwość rozwiązania małżeństwa - poprzez rozwód orzekany przez sąd. Na złożenie pozwu rozwodowego może się zdecydować każde z małżonków, a sąd rozwiąże małżeństwo, jeżeli nastąpił zupełny i trwały rozpad pożycia.

I choć bez wątpienia rozwód jest przede wszystkim trudnym przeżyciem dla każdego z jego uczestników oraz ich dzieci, to nie można zapomnieć, że związany jest także z kosztami finansowymi. I o tym właśnie będzie ten wpis - ile kosztuje rozwód? Kto ponosi opłaty i w jakich sytuacjach? Czy można starać się o zwrot wniesionej kwoty i jak to zrobić?

Jakie koszty rozwodowe trzeba ponieść?

Do kosztów rozwodowych zaliczyć należy trzy kategorie wydatków:

  • koszty sądowe,
  • koszty związane z podziałem majątku,
  • koszty pełnomocnictwa.

Ostateczny koszt rozwodu będzie zależał od bardzo wielu czynników, a więc trudno jest oszacować go z góry.

Kiedy sąd może orzec rozwód?

Na wstępie należy zaznaczyć, że rozpoczęcie procedury rozwodowej poprzez złożenie pozwu o rozwód, powinno być decyzją dobrze przemyślaną, sąd bowiem ma prawo oddalić powództwo, a wówczas całość kosztów i opłat sądowych spada na powoda, czyli osobę, która złożyła pozew o rozwód. Jakie więc powinny być przesłanki do rozwodu? Należą do nich przede wszystkim trwały i całkowity rozpad pożycia małżeńskiego rozumiany jako zaniechanie prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, brak więzi fizycznej i ekonomicznej między małżonkami. Innymi sytuacjami, w których sąd orzeknie rozwód, są uzależnienie współmałżonka od używek, hazardu czy gier komputerowych, przemoc fizyczna lub psychiczna czy wreszcie niezgodność charakterów.

Koszty sądowe

Koszty sądowe regulowane są przez Ustawę o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zgodnie z jej treścią, wniesienie pozwu rozwodowego jest obciążone opłatą w wysokości 600 zł. Jest to opłata stała i nie ma możliwości zwolnienia z obowiązku jej uiszczenia. Dodatkowo, jeśli powód żąda także podziału majątku, musi uiścić opłatę w wysokości 1000 zł. Ale to nie koniec opłat.

Jeśli bowiem powód dołączy do pozwu także wniosek o eksmisję współmałżonka, będzie musiał dopłacić kolejne 200 zł, a w sytuacji, w której zasądzony wyrok okaże się niezadowalający dla którejś ze stron, może ona złożyć apelację obciążoną opłatą, która wynosi 600 zł.

Dobrą wiadomością jest natomiast fakt, że złożenie wniosku o alimenty na rzecz wspólnych dzieci nie jest związane z opłatami, a więc nie oznacza dla powoda dodatkowych kosztów. Można złożyć także wniosek o zasądzenie alimentów na małżonka, a opłata od ich jest już zawarta w kwocie 600zł.

Do kosztów sądowych zalicza się także inne, dodatkowe koszty związane z postępowaniem rozwodowym. Może to być opinia biegłego lub biegłych, wywiad z kuratorem (dodatkowe 150 zł), wydanie opinii ośrodka oceniającego więź dzieci z rodzicami (koszt wynosi nawet do 1 tysiąca złotych) czy ewentualne mediacje.

Zwrot kosztów sądowych

Kiedy sąd przychyli się do pozwu o rozwód, strona wnosząca go może starać się o częściowy lub całościowy zwrot poniesionych kosztów. Jeśli jednak wniosek zostanie odrzucony w całości, powód będzie zobowiązany do zwrócenia pozwanemu kosztów poniesionych przez niego.

Jeśli sąd stwierdzi rozwód bez orzekania o winie, pozwany musi zwrócić koszty 150 zł opłaty sądowej na rzecz powoda, a kolejne 300 zł oddaje sam sąd. Strona wnosząca pozew rozwodowy ponosi wówczas tylko 150 zł kosztów sądowych.

Zwolnienie z kosztów sądowych

Jeżeli strona nie może ponieść kosztów sprawy rozwodowej bez uszczerbku na swoim domowym budżecie, koniecznym do utrzymania siebie i swojej rodziny, może zwrócić się do sądu z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych opłat.

Urzędowe wzory oświadczeń można otrzymać w sądzie. Warto jednak pamiętać, że musi ono zawierać prawdziwe informacje dotyczące wysokości dochodów, stanu rodziny i posiadanego majątku. Osoba, której zostanie udowodnione oszustwo w tej kwestii, musi liczyć się z grzywną wynoszącą od 1 do 2 tysięcy złotych.

Koszty związane z podziałem majątku

Najprostszą z sytuacji jest ta, kiedy współmałżonkowie są całkowicie zgodni co do podziału wspólnego majątku. Taki stan rzeczy związany jest nie tylko z szybszym rozwiązaniem tej kwestii, ale także z mniejszym obciążeniem finansowym dla obu stron postępowania.

W rzeczywistości jednak zwykle małżonkom brak porozumienia i przy podziale majątku silne emocje biorą górę nad rozsądkiem. W takiej sytuacji mogą oni złożyć stosowny wniosek w sądzie okręgowym, wraz z pozwem rozwodowym. W myśl art. 58 §3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, sąd może dokonać podziału majątku orzekając o rozwodzie, pod warunkiem jednak, że nie spowoduje to “nadmiernej zwłoki w postępowaniu”. Decyzja czy podział majątku nie spowoduje takiej zwłoki, należy do sądu. Sąd okręgowy może więc wydać orzeczenie o rozwodzie bez dokonania podziału majątku. W takim przypadku, po uprawomocnieniu się wyroku, każdy z małżonków może złożyć wniosek o podziału majątku wspólnego, który podlega opłacie stałej w wysokości 1000 zł. Zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, opłata za wniosek wynosi 300 zł, jeśli byli już małżonkowie złożą zgodny wniosek o podział majątku.

Koszty zatrudnienia pełnomocnika

Pełnomocnikiem w sprawie rozwodowej może być adwokat lub radca prawny, a koszt wynajęcia go może być bardzo różny. Inne stawki zapłacą mieszkańcy małego miast czy wsi, inne - wielkich aglomeracji. Również indywidualny cennik wybranej kancelarii i stopień zawiłości sprawy będzie wpływał na ostateczną kwotę wynagrodzenia pełnomocnika. Koszt reprezentowania strony w postępowaniu rozwodowym może się więc wahać od kilkuset do nawet kilkunastu tysięcy złotych.

Dobrze jednak wiedzieć, że wydane przez Ministerstwo Sprawiedliwości rozporządzenie reguluje minimalną stawkę wynagrodzenia za czynności adwokackie prowadzone w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego. Obecnie stawka ta wynosi 720 zł.

Pełnomocnik z urzędu

Polskie prawo zabezpiecza konstytucyjne prawo do sądu każdego obywatela, a więc także tych osób, których status majątkowy nie pozwala na samodzielne wynajęcie pełnomocnika. Taka osoba może złożyć do sądu wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, za którego usługi nie będzie musiała ponosić opłaty.

O ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu może się starać osoba zwolniona częściowo lub w całości z kosztów postępowania rozwodowego, a także osoba fizyczna, która nie została zwolniona z ponoszenia kosztów sądowych, lecz złoży oświadczenie, z którego wynika, że wynajęcie adwokata lub radcy prawnego wiązałoby się z poważnym uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wniosek o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata strona powinna zgłosić wraz ze wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych. Można to zrobić także osobno na piśmie albo ustnie - w sądzie, w którym sprawa rozwodowa już się toczy lub będzie się toczyć. Uznanie zasadności takiego wniosku leży wyłącznie w kompetencji sądu - uwzględni on wniosek, jeżeli uzna, że w sprawie konieczna jest obecność radcy prawnego lub adwokata.

Zwrot kosztów procesu

O kosztach procesu sąd rozstrzyga w wyroku orzekającym rozwód. W postępowaniu cywilnym, do którego należą także sprawy rodzinne, zasadą jest, że strona przegrywająca sprawę zwraca koszty procesu, które były konieczne do celowego dochodzenia swoich praw oraz do zasadnej obrony. Takimi kosztami są opłaty sądowe i koszty poniesione na zatrudnienie profesjonalnego pełnomocnika. Odnośnie zwrotu kosztów adwokata lub radcy prawnego, to jego wysokość określona jest w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych lub adwokatów i nie jest uzależniona od rzeczywistej wysokości tego wynagrodzenia.

Oddalenie powództwa

Zasadę, zgodnie z którą koszty zostaną poniesione, sąd ustala na podstawie treści wyroku odnośnie rozwiązania małżeństwa, winy za jego rozkład i uwzględnione żądania stron. W sytuacji, gdy sąd orzeknie rozwód z winy jednego z małżonków, to on poniesie jego koszty. Gdy wina jest obopólna, ponoszą oni wspólnie koszty. Jednak w przypadku, jeśli powództwo zostanie oddalone, a sąd rozwodu nie udzieli, to powód zostanie obciążony kosztami.

Trudno jest więc jednoznacznie określić jakiej wysokości opłaty finalnie poniosą strony w toku postępowania rozwodowego. Zależą one bowiem od bardzo wielu czynników. Może się okazać, że jako strona “wygrana” nie zapłacimy nic, lub, jeśli wyrokiem sądu zostaniemy uznani za stronę winną rozpadu małżeństwa, zapłacimy całość kosztów sądowych, wynagrodzenia pełnomocników oraz kosztów postępowania. W zależności od stopnia skomplikowania sprawy może to być kwota od kilkuset do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych.

O autorze

Adwokat Małgorzata Wielgus - Absolwentka Wydziału Prawa i Administracji na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Od kilkunastu lat prowadzi własną kancelarię adwokacką w centrum Lublina. Wiedza i doświadczenie pozwala jej na codzień prowadzić sprawy z zakresu prawa rodzinnego, cywilnego czy karnego. W wolnych chwilach autorka bloga prawniczego.

Kancelaria Adwokacka
Małgorzata Wielgus

ul. Chopina 12/2, 20 – 023 Lublin
tel. kom. 691 395 793
e-mail wielgus.m@o2.pl

Godziny pracy: pon-pt: 8:00 - 16:00

adwokat-lublin-wielgus